Arolwg Mwyaf Erioed Cymru ar Blant yn Dangos bod y Bwlch yn Cau ar gyfer Grwpiau a Dangynrychiolir

Mae mwy o blant 7 i 16 oed o grwpiau a dangynrychiolir yn cymryd rhan mewn chwaraeon dair gwaith neu fwy yr wythnos, yn ôl ffigurau newydd ganArolwg ar Chwaraeon YsgolChwaraeon Cymru. Cymerodd mwy na 120,000 o blant o ysgolion ledled Cymru ran yn yr arolwg, gan rannu gwybodaeth am eu harferion chwaraeon a'u hiechyd a'u lles yn gyffredinol.

Fel y grŵp lleiafrif ethnig gyda'r cyfranogiad isaf yn draddodiadol, mae mwy na thraean y disgyblion Asiaidd Prydeinig (40%) wedi dweud eu bod yn cymryd rhan mewn chwaraeon fwy na thair gwaith yr wythnos yn ychwanegol at wersi AG. Mae hynny'n cymharu â 36% yn yr arolwg diwethaf yn 2015. 

 

Grwpiau Ethnig

2013

2015

2018

Arab/Arall

29

39

46

Asiaidd/Asiaidd Prydeinig

29

36

40

Du/Du Prydeinig

37

52

51

Hil Gymysg

41

52

52

Gwyn 

41

49

49

Cyffredinol

40

48

48

Yn cymyd rhan 3 gwaith yr wythnos o leiaf, 2013-18, wedi'u rhannu yn ôl cefndir ethnig

Mae'r cynnydd yn fwy fyth i ddisgyblion ag anabledd neu nam, gyda 45% yn dweud eu bod yn cymryd rhan dair gwaith o leiaf yr wythnos, yn ychwanegol at y gwersi AG ar yr amserlen, o gymharu â 40% yn ôl yn 2015. Mae'r cynnydd yn dangos mai dim ond 3 phwynt canran o fwlch cymryd rhan sydd yn awr rhwng y rhai sydd ag anabledd a'r rhai heb anabledd.            

Ond nid yw'r plant o'r ardaloedd mwyaf difreintiedig yn cynnal y duedd bositif yma. Dim ond 42% sy'n cymryd rhan mewn chwaraeon dair gwaith neu fwy yr wythnos yn ychwanegol at wersi AG, i lawr o 43% yn 2015. Ond mae 55% o'r rhai yn yr ardaloedd lleiaf difreintiedig yn cymryd rhan 3 gwaith yr wythnos o leiaf yn ychwanegol at y gwersi AG ar eu hamserlen.

Mae'r lefelau cymryd rhan cyffredinol wedi parhau'n sefydlog ers yr arolwg diwethaf gydag ychydig llai na hanner y plant ysgol (48%) yn dweud eu bod yn cymryd rhan dair gwaith yr wythnos neu fwy yn ychwanegol at y gwersi AG ar eu hamserlen, ond eto mae canran uchel iawn o 96% o ddisgyblion yn dweud eu bod eisiau gwneud mwy.

Wrth gyflwyno sylwadau ar y ffigurau, dywedodd Owen Hathway, Pennaeth Pholisi a Dirnadaeth yn Chwaraeon Cymru:

"Mae wir yn galonogol gweld y cynnydd yn nifer y plant o grwpiau a dangynrychiolir sy'n cymryd rhan mewn chwaraeon. Rydyn ni'n gwybod bod llawer o waith wedi cael ei wneud ledled y sector gyda phartneriaid fel Chwaraeon Anabledd Cymru a BME Sport Cymru i gynnwys y grwpiau penodol yma o bobl ifanc sydd eisiau cyfle i gymryd rhan mewn chwaraeon.               

"Er hynny, mae llawer o waith i'w wneud eto. Mae grwpiau o hyd lle nad yw'r bwlch yn cau, ac ar gyfer y rhai lle mae pethau fel pe baen nhw'n gwella, rhaid i ni barhau â'n hymdrechion i wneud chwaraeon mor hygyrch â phosib.    

"Yr her yw cynnwys pawb sydd wedi dweud eu bod eisiau gwneud mwy. Rhaid i ni ystyried beth sy'n cymell pobl ifanc i ymwneud â chwaraeon a beth sy'n gwneud iddyn nhw ddod yn ôl. Mae'n fwy na rhifau, mae beth mae chwaraeon yn ei gyfrannu at fywydau unigolion mor bwysig. 

"Mae'n hanfodol ein bod ni'n dechrau gweithio gyda phartneriaid yn y sector chwaraeon a'r tu allan iddo i ddefnyddio'r data i ddatblygu dulliau newydd a phenodol o weithredu er mwyn creu cynnydd ar draws pob grŵp."

Wrth edrych ar ffactorau'n cymell, mae mwynhad yn allweddol yn aml. Fodd bynnag, eleni, mae lefelau'r mwynhad o chwaraeon, yn yr ysgol a'r tu allan, wedi gostwng ryw ychydig (mae mwynhad o AG wedi gostwng o 65% yn 2015 i 63% yn 2018) ac mae Chwaraeon Cymru'n awyddus i roi sylw i hyn gyda'i bartneriaid.

Dywedodd Sarah Powell, Prif Weithredwr Chwaraeon Cymru:

"Mae mwynhad yn ffactor mor bwysig i sicrhau bod chwaraeon yn dod yn rhan o fywyd rhywun. Heb fwynhad, does dim gobaith iddyn nhw gael perthynas bositif am oes gyda chwaraeon. Mae sicrhau cyflwyniad priodol i chwaraeon yn yr ysgol yn allweddol oherwydd rydyn ni'n gwybod os nad ydyn nhw'n mwynhau fel plant eu bod nhw'n llai tebygol o fwynhau chwaraeon yn nes ymlaen yn eu bywydau.

"Rhaid i ni gofio beth ddywedodd pobl wrthyn ni wrth i ni ddatblygu'r Weledigaeth ar gyfer Chwaraeon yng Nghymru - maen nhw eisiau amrywiaeth, mae nhw eisiau opsiynau chwaraeon mwy hygyrch a llai cystadleuol, ac maen nhw eisiau cael hwyl.

"Boed yn cyflwyno chwaraeon llai traddodiadol yn rhan o'r cwricwlwm neu'n gweithio gydag athrawon i roi'r adnoddau iddyn nhw i gyflwyno darpariaeth chwaraeon ddifyrrach, dyma'r pethau fydd yn cael pobl i ddod yn ôl ac yn eu hannog i ddal ati i fod yn egnïol drwy gydol eu bywydau. Gan weithio gyda byd addysg a'n partneriaid targed eraill, rydw i'n hyderus y gallwn ni wireddu'r weledigaeth yma a sicrhau bod y ddarpariaeth ar lefel ysgol yn briodol."

Canfu'r Arolwg ar Chwaraeon Ysgol eleni y canlynol hefyd:

  • mae 80% o ddisgyblion yn hyderus i roi cynnig ar weithgaredd newydd
  • mae 59% o blant yn aelodau o glwb chwaraeon    
  • ar gyfartaledd mae 99 munud yr wythnos yn cael eu neilltuo i AG mewn ysgolion yng Nghymru, sy'n llai nag argymhelliad Llywodraeth Cymru o  2 awr